درسنامه آموزشی قرآن کلاس هفتم
درس 10: استاد عبدالباسط
جلسۀ اوّل: سوره طه
فَتَعَالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ وَلَا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضَى إِلَيْكَ وَحْيُهُ وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا ﴿۱۱۴﴾ وَ لَقَدْ عَهِدْنَا إِلَى آدَمَ مِنْ قَبْلُ فَنَسِيَ وَ لَمْ نَجِدْ لَهُ عَزْمًا ﴿۱۱۵﴾ وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى ﴿۱۱۶﴾ فَقُلْنَا يَا آدَمُ إِنَّ هَذَا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ فَلَا يُخْرِجَنَّكُمَا مِنَ الْجَنَّةِ فَتَشْقَى ﴿۱۱۷﴾ إِنَّ لَكَ أَلَّا تَجُوعَ فِيهَا وَ لَا تَعْرَى ﴿۱۱۸﴾ وَ أَنَّكَ لَا تَظْمَأُ فِيهَا وَ لَا تَضْحَى ﴿۱۱۹﴾ فَوَسْوَسَ إِلَيْهِ الشَّيْطَانُ قَالَ يَا آدَمُ هَلْ أَدُلُّكَ عَلَى شَجَرَةِ الْخُلْدِ وَ مُلْكٍ لَا يَبْلَى ﴿۱۲۰﴾ فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَ طَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَ عَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى ﴿۱۲۱﴾ ثُمَّ اجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَتَابَ عَلَيْهِ وَ هَدَى ﴿۱۲۲﴾ قَالَ اهْبِطَا مِنْهَا جَمِيعًا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَ لَا يَشْقَى ﴿۱۲۳﴾ وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى ﴿۱۲۴﴾ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيرًا ﴿۱۲۵﴾
ترتیل صوتی آیات 114 تا 125 سوره طه
قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَ كَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى ﴿۱۲۶﴾ وَ كَذَلِكَ نَجْزِي مَنْ أَسْرَفَ وَ لَمْ يُؤْمِنْ بِآيَاتِ رَبِّهِ وَ لَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَشَدُّ وَ أَبْقَى ﴿۱۲۷﴾ أَفَلَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنَا قَبْلَهُمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَسَاكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَاتٍ لِأُولِي النُّهَى ﴿۱۲۸﴾ وَ لَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِنْ رَبِّكَ لَكَانَ لِزَامًا وَ أَجَلٌ مُسَمًّى ﴿۱۲۹﴾ فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا وَ مِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَ أَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَى ﴿۱۳۰﴾ وَ لَا تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلَى مَا مَتَّعْنَا بِهِ أَزْوَاجًا مِنْهُمْ زَهْرَةَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَى ﴿۱۳۱﴾ وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى ﴿۱۳۲﴾ وَ قَالُوا لَوْلَا يَأْتِينَا بِآيَةٍ مِنْ رَبِّهِ أَوَلَمْ تَأْتِهِمْ بَيِّنَةُ مَا فِي الصُّحُفِ الْأُولَى ﴿۱۳۳﴾ وَ لَوْ أَنَّا أَهْلَكْنَاهُمْ بِعَذَابٍ مِنْ قَبْلِهِ لَقَالُوا رَبَّنَا لَوْلَا أَرْسَلْتَ إِلَيْنَا رَسُولًا فَنَتَّبِعَ آيَاتِكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَذِلَّ وَ نَخْزَى ﴿۱۳۴﴾ قُلْ كُلٌّ مُتَرَبِّصٌ فَتَرَبَّصُوا فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ أَصْحَابُ الصِّرَاطِ السَّوِيِّ وَ مَنِ اهْتَدَى ﴿۱۳۵﴾
ترتیل صوتی آیات 126 تا 135 سوره طه
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 90 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
پیش از، تسبیحگوی، صبور و شکیبا باش، روزی، بهتر، بهترین، پرهیزکاری، عاقبت
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اِصبِر | صبور و شکیبا باش | 2 | سَبِّحۡ | تسبیح گوی |
| 3 | قَبل | قبل از، پیش از | 4 | رِزق | روزی |
| 5 | خَیر | خوب، بهتر، بهترین | 6 | نَحنُ | ما |
| 7 | عاقِبَة | عاقبت | 8 | تَقویٰ | تقوا، پرهیزکاری |
فعالیت دوم (صفحه 90 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- فَاصبِر عَلیٰ ما یَقولونَ: پس شکیبا باش بر آنچه میگویند.
2- بِحَمدِ رَبِّكَ: با سپاس و ستایش پروردگارت
3- قَبلَ طُلوعِ الشَّمسِ: قبل از طلوع خورشید.
4- قَبلَ غُروبِها: قبل از غروب آن
5- رِزقُ رَبِّكَ خَیرُ: روزیِ پروردگارت بهتر است.
6- وَ العاقِبَةُ لِلتَّقویٰ: و سرانجام (نیکو) برای پرهیزکاری است.
انس با قرآن در خانه (صفحه 91 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 316 تا 321 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این آیات و عبارات قرآنی از سورهٔ طه را کامل کنید.
1- فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ: شکیبا باش بر آنچه میگویند (مردم)؛
2- وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ غُرُوبِهَا: و تسبیحگوی با ستایش پروردگارت قبل از برآمدن خورشید و قبل از فرو شدن آن.
3- ... وَ رِزْقُ رَبِّكَ خَيْرٌ وَ أَبْقَى: و روزی پروردگار تو بهتر و پایدارتر است.
4- وَ أْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَ اصْطَبِرْ عَلَيْهَا: و فرمان ده خویشان خود را به نماز و در این کار صبور و شکیبا باش؛
5- لَا نَسْأَلُكَ رِزْقاً: از تو ... نمیخواهیم؛
6- نَحْنُ نَرْزُقُكَ: ... ... روزی میدهیم به تو،
7- وَ الْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى: ... ... ... ... ...
ج) از صفحهٔ 318 سه ترکیب یا عبارت ساده قرآنی نوشته و معنا کنید.
1- اِلهَکُم: خدای شما
2- وَ اطیعُوا اَمری: فرمان برید امر مرا
3- اَفلا یَرونَ: آیا نمیبینند.
د) از صفحهٔ 320 قرآن کریم یک پیام زیبا و کوتاه قرآنی دربارهٔ درخواست از خداوند برای افزایش علم و دانش انتخاب کنید. در دورهٔ ابتدایی نیز با این پیام آشنا شدهاید.
جلسۀ دوم: سوره انبیاء
قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ ﴿۴۵﴾ وَ لَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ ﴿۴۶﴾ وَ نَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا وَ إِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا وَ كَفَى بِنَا حَاسِبِينَ ﴿۴۷﴾ وَ لَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى وَ هَارُونَ الْفُرْقَانَ وَ ضِيَاءً وَ ذِكْرًا لِلْمُتَّقِينَ ﴿۴۸﴾ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَ هُمْ مِنَ السَّاعَةِ مُشْفِقُونَ ﴿۴۹﴾ وَ هَذَا ذِكْرٌ مُبَارَكٌ أَنْزَلْنَاهُ أَفَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ ﴿۵۰﴾ وَ لَقَدْ آتَيْنَا إِبْرَاهِيمَ رُشْدَهُ مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا بِهِ عَالِمِينَ ﴿۵۱﴾ إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ مَا هَذِهِ التَّمَاثِيلُ الَّتِي أَنْتُمْ لَهَا عَاكِفُونَ ﴿۵۲﴾ قَالُوا وَجَدْنَا آبَاءَنَا لَهَا عَابِدِينَ ﴿۵۳﴾ قَالَ لَقَدْ كُنْتُمْ أَنْتُمْ وَ آبَاؤُكُمْ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ ﴿۵۴﴾ قَالُوا أَجِئْتَنَا بِالْحَقِّ أَمْ أَنْتَ مِنَ اللَّاعِبِينَ ﴿۵۵﴾ قَالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ الَّذِي فَطَرَهُنَّ وَ أَنَا عَلَى ذَلِكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ﴿۵۶﴾ وَ تَاللَّهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنَامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ ﴿۵۷﴾
ترتیل صوتی آیات 45 تا 57 سوره انبیاء
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 93 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
پدر، روشن، دانا، گمراهی
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | لَقَد | قطعاً | 2 | ءاتَینا | بخشیدیم به، دادیم به |
| 3 | کُنّا | بودیم، هستیم | 4 | عالِم | دانا |
| 5 | اَب، اَبو، اَبا، اَبی | پدر، جمع: ءاباء | 6 | کُنتُم | بودید، هستید |
| 7 | ضَلال | گمراهی |
فعالیت دوم (صفحه 93 کتاب درسی)
این ترکیبها و عبارات قرآنی را معنا کنید.
1- لَقَد ءاتَینآ اِبراهیَم: قطعاً بخشیدیم ابراهیم را
2- کُنّابِه عالِمینَ: هستیم به آن دانا.
3- اِذ قالَ لِاَبیهِ: هنگامی که گفت به پدرش
4- قالَ لَقَد کُنتُم: گفت قطعاً بودید.
5- اَنتُم وَ ءابآؤُکُم: شما و پدرانتان.
6- فی ضَلالٍ مُبینٍ: در گمراهی آشکار.
انس با قرآن در خانه (صفحه 94 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز درخانه یک صفحه از صفحات 322 تا 327 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی را که در صفحات بالا آمده است کامل کنید و شمارهٔ آیهٔ مربوط را مقابل آن بنویسید.
1- لَقَد اَنزَلنآ اِلَیکُم کِتٰبًا فیهِ ذِکرُکُم اَفَلا تَعقِلونَ: در حقیقت نازل کردیم به سوی شما کتابی در آن (وسیله) تذکر و هدایت شماست، پس آیا نمیاندیشید.
2- قالوا یٰوَیلَنآ اِنّا کُنّا ظالِمینَ: گفتند: ای وای بر ما، واقعاً ما بودیم ستمگران.
3- وَ جَعَلْنَا مِنَ الْمَاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أَفَلَا يُؤْمِنُونَ: و بعد آوردیم از آب هر چیز زندهای را، آیا ایمان نمیآورید.
4- وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهَارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ: و اوست کسی که آفرید شب و روز و خورشید و ماه را.
5- قَالَ بَلْ رَبُّكُمْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ الَّذِي فَطَرَهُنَّ: گفت: بلکه پروردگار شما پروردگار آسمانها و زمین است که پدید آورد آنها را.
ج) از صفحهٔ 324 قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت ساده نوشته و معنا کنید.
1- عِبَادٌ مُكْرَمُونَ: بندگان گرامی
2- مُعرَضُون: روی گردانند.
3- یَسبحُونَ: شناور میشوند.
د) از صفحهٔ 322 قرآن کریم یک پیام زیبا و کوتاه قرآنی دربارهٔ اینکه سؤالات خود را باید از افراد دانا بپرسیم، انتخاب کنید. در دورهٔ ابتدایی نیز با این پیام آشنا شده اید.
استاد عبدالباسط
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ ﴿۱﴾ وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ ﴿۲﴾ وَ إِذَا الْجِبَالُ سُيِّرَتْ ﴿۳﴾ وَ إِذَا الْعِشَارُ عُطِّلَتْ ﴿۴﴾ وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ ﴿۵﴾ وَ إِذَا الْبِحَارُ سُجِّرَتْ ﴿۶﴾ وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ ﴿۷﴾ وَ إِذَا الْمَوْءُودَةُ سُئِلَتْ ﴿۸﴾ بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ ﴿۹﴾
حتما اين آيات را بارها با آن صوت دلنشين و معروف شنيدهايد و میدانيد کسی که اين آيات را به آن زيبايی تلاوت میکند «استاد عبدالباسط» است. او در سال 1307 هجری شمسی در مصر به دنيا آمد و در سن ده سالگی موفق به حفظ کامل قرآن شد. او در رشتهٔ قرائت قرآن بسيار مهارت يافت، به طوری که کمتر قاری قرآنی توفيق يافته است قرآن را به زيبايی او تلاوت کند.
عبدالباسط در کشورهای مختلف قرآن را به زیبایی تمام تلاوت میکرد بهطوری که در بعضی کشورها، افراد غيرمسلمان با شنيدن تلاوت جذّاب و زيبای او، مسلمان میشدند. از جمله تلاوتهای مشهور او قرائت سورههای حمد، مريم، حشر، تکوير و شمس است.عبدالباسط در سال 1367 ه.ش در سن شصت سالگی درگذشت. او از قاريانی بود که توان و هنر خود، يعنی صدای دلنشين و تلاوت زيبايش را در راه معرفی و تبليغ قرآن کريم صرف کرد.